عزيز الله بيات
571
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
در تهران تأسيس شد . در مقابل اين اقدامات يا اصلاحات ، ملت ايران با اقدامات ديگرى مانند فعاليت حريصانه اداره املاك اختصاصى و تأسيس دفتر مخصوص شاهنشاهى براى توسعه روزافزون متصرفات رضا شاه در داخل كشور و تبليغات فاشيستى سازمان پرورش افكار و سايه شوم اداره سياسى و جلادان اداره آگاهى پليس در تمام شهرها و بسط فساد و خفه كردن هرگونه شخصيت انسانى روبهرو شدند . از همهء اينها مصيبتبارتر اينكه با تمام قوا در بىخبر نگاه داشتن توده ملت كوشش شد . به اعتقاد نگارنده ، مورد اخير بزرگترين خيانت به جامعه ايران بود . رضا شاه در آخرين سالهاى سلطنت به اوج قدرت خود رسيده بود و در كمال آرامش خيال در كاخهاى سر به فلك كشيده مرمر و سعدآباد روزگار را سپرى مىكرد ، زيرا به اتكاى مأموران مخوف شهربانى ، سرپاس مختارى نفسها را در سينهها حبس كرده بود . علاوه بر اينكه در اين زمان رضا شاه با هيتلر كه با موفقيتهاى سياسى و نظامى خود در اروپا به يك قدرت وحشتناك تبديل شده بود ، طرح دوستى ريخت . در نتيجه اين نقطه اتكاى اخير ، رضا شاه در انتظار روزهاى پرشكوهترى بسر مىبرد ، بىخبر از آنكه تاريخ سرنوشتساز راه ديگرى را طى مىكرد ، در اين ايام 40 درصد بودجه مملكت به مصرف امور نظامى مىرسيد . پول حاصله از فروش نفت در بانكهاى انگليس باقى مىماند كه در عوض ، ايران از كشورهاى بزرگ تسليحاتى اسلحه خريدارى مىكرد و در صورت ظاهر ايران با ارتش بزرگ 150 هزار نفرى و نيروى دريايى و هوايى به يك قدرت بزرگ نظامى رسيده بود . در ژوئن سال 1941 م . هيتلر پيمان خود را با اتحاد جماهير شوروى شكست و سرزمينهاى روسيه را مورد تجاوز خود قرار داد . دولتهاى بزرگ غرب براى كمك به روسيه شوروى ، كشور ايران را به دليل موقعيت خاص جغرافيايى مورد توجه قرار دادند . گذشته از اين ، دولتهاى بزرگ از ترس اينكه مبادا روزى منابع سرشار نفت جنوب به دست آلمانها بيفتد ، از دولت ايران اخراج كليه متخصصان آلمانى و ايتاليايى و واگذارى راهآهن سراسرى را خواستار شدند ، ليكن رضا شاه به اتكاى دوستى با هيتلر با تقاضاى آنها مخالفت كرد . دو دولت روس و انگليس همينكه مأيوس شدند به دولت ايران اتمام